Anime Pokémon bán cho chúng ta một thế giới gần như không tưởng: mười tuổi nhận Pokémon khởi đầu, lên đường, gặp bạn bè, và mọi khó khăn đều có thể vượt qua bằng tình bạn. Bộ truyện này hỏi một câu khó chịu hơn: thế giới ấy trông ra sao nếu bạn sinh ra ở đáy của nó? Phần giới thiệu chỉ có đúng một câu, trích từ "Tự sự" của nhân vật chính: cảm ơn Liên minh đã trả lại sự yên bình và hài hòa cho thế giới Pokémon, bởi vì tôi, một huấn luyện viên ở "tầng đáy", đã phản rồi.
Chương một mở ra trong một con hẻm âm u ở Thành phố Saffron, cuối thu, trời mưa phùn. Giữa đống rác và vũng nước bẩn là một thân hình gầy trơ xương, quần áo rách rưới, chân trần lấm bùn, nằm im như đã ngừng thở, chỉ có bàn tay trước ngực vẫn siết chặt một quả Poké Ball đến trắng bệch đầu ngón. Hạ Ngạn tỉnh dậy trong thân xác ấy, cùng với ký ức của cậu bé: cha mẹ chết vì lao lực, lớn lên bằng bới rác, ăn đồ dơ, trộm cắp, ngủ đầu đường xó chợ, cả đời chỉ có một mục tiêu là sống sót. Thứ duy nhất cậu có là con Weedle trong quả bóng kia. Và chưa kịp hiểu hết tình cảnh, hắn đã nghe tiếng bước chân lội nước: gã mặt sẹo cầm đầu đám côn đồ trong phố cùng hai tên đàn em đang tới cướp nó.
Thế giới mà tác giả dựng lên là chỗ khiến bộ này khác hẳn những truyện Pokémon thường thấy. Ở đây, với người nghèo, có được một con Pokémon là cách duy nhất để đổi đời, vì Huấn Luyện Gia mới là dòng chính của xã hội và Pokémon là nắm đấm cứng nhất. Người bị Pokémon hoang dã ăn thịt không phải chuyện hiếm, Pokémon quý cũng có lúc thành món ăn trên bàn tiệc, còn giữa người với người thì đầy lừa lọc. Hạ Ngạn kiếp trước cũng chẳng phải người tốt lành gì, đã nếm đủ đòn roi của xã hội, nên hắn hiểu rất nhanh luật chơi của nơi này. Đám côn đồ không lấy được quả bóng, còn hắn thì "mượn" được của chúng ba mươi ba đồng, số tiền nhiều nhất cậu bé từng cầm trong đời.
Nhưng điều làm tôi ở lại với bộ truyện là những gì xảy ra ngay sau đó. Trong căn nhà dột nát ở ngoại ô, Hạ Ngạn chỉ có nửa mẩu bánh mì, và hắn bẻ một phần đưa cho Weedle. Truyện viết rằng tình cảm thật không nằm ở chỗ lúc giàu nhất người ta cho ngươi bao nhiêu, mà là lúc chỉ còn một mẩu bánh mì, người ta có chịu bẻ cho ngươi một nửa hay không. Sáng hôm sau, Weedle dậy sớm tha về một cành lá non để báo đáp. Hắn nhai những chiếc lá chát đắng ấy, nuốt xuống, rồi xoa lưng nó bảo ngon lắm, không hề nói cho nó biết con người và Pokémon vốn không ăn chung một thứ. Rồi hắn vào trung tâm thành phố đăng ký làm Huấn Luyện Gia, bị Liên minh từ chối vì không đạt tiêu chuẩn tối thiểu, mua ít bánh mì cầm hơi, xót cả ví khi tiêu hai đồng đi xe buýt về. Thế là hắn dắt Weedle vào khu rừng sau nhà, chỉ một cái cây và bảo nó: ba ngày tới sẽ rất mệt, nhưng ta sẽ tập cùng ngươi, mục tiêu cơ bản là hai mươi vòng chạy đi chạy về.
Ba ngày sau, cả người lẫn Weedle đều như lột xác, nhưng thành phố lớn nhất Kanto vẫn chẳng chừa chỗ cho họ. Các câu lạc bộ đối chiến lộng lẫy trong nội thành lần lượt lịch sự từ chối một kẻ ăn mặc như ăn mày, trong tay chỉ có một con Weedle, đến xin làm người bồi luyện. Có những lúc tính mạng của Hạ Ngạn treo trên một chiêu thức duy nhất, như khi con Spearow thủ lĩnh bọc mình trong ánh sáng trắng của Quick Attack lao thẳng về phía hắn, và Weedle chỉ có một cơ hội, trong đáy mắt lóe lên những vầng sáng xanh lục và tím xoay vần. Truyện không để nhân vật chính quên mình từ đâu tới: đến khi đã có quần áo tử tế, hắn vẫn phải quay về khu dân nghèo phía tây Saffron, nơi những tòa nhà bỏ hoang chứa những con người mà sống hay chết cũng chẳng ai bận tâm.
Không có hệ thống, không có Pokémon huyền thoại từ trên trời rơi xuống, Hạ Ngạn đi lên bằng kiến thức của một người từng chơi và hiểu Pokémon, cộng với sự kiên nhẫn của kẻ đã quen nhịn đói. Trận đầu tiên của Weedle là với một con Rattata chạy nhanh như máy, và chiến thắng đến từ việc nó biết nằm rạp xuống quan sát chứ không hoảng loạn né tránh. Có lần Weedle tò mò cắn thử sợi Vine Whip của một con Bulbasaur, và từ cú cắn ấy lĩnh ngộ ra chiêu thức mới. Từ con sâu bị coi là đại danh từ của sự yếu ớt, nó lớn thành Beedrill, rồi tiến hóa Mega, và đến hơn chín trăm chương sau vẫn có hẳn một chương mang tên Beedrill: cuối cùng đến phiên ta bật hack!
Truyện đi qua gần như mọi vùng đất, Kanto, Hoenn, Sinnoh, Unova, Alola, Galar, gặp Phoebe, Steven, Cynthia, Cyrus, Alder, N, Raihan, Leon, đối mặt với Đội Magma, Đội Rocket và cả Giovanni. Huyền thoại thì nhiều: Giratina, Kyogre, Rayquaza, Necrozma, Shadow Lugia, Mewtwo, đến cả Arceus. Nhưng có một cảnh nhỏ cho thấy tác giả hiểu điều gì quan trọng: Hạ Ngạn rất thân với Darkrai, và trước một trận đấu khó, hắn đã nghĩ tới việc nhờ nó ra sân, rồi lắc đầu từ chối. Darkrai không phải Pokémon của hắn, và nếu thắng nhờ nó, những con Pokémon đã nỗ lực bấy lâu của hắn sẽ nghĩ gì về niềm tin hắn dành cho chúng.
Truyện dài 1.126 chương, đã hoàn, với trận chung kết Giải Vô Địch Thế Giới mà đối thủ là Red. Tôi sẽ không nói ai thắng, chỉ kể cảnh gần cuối khiến tôi bật cười: cả một đám quán quân, Hạ Ngạn, Leon, Red, Blue cùng những người khác, rủ nhau bay từ Galar sang Sinnoh, Hạ Ngạn cho Latios tiến hóa Mega, nhảy lên lưng nó vọt đi trước và hét lại rằng ai tới cuối cùng thì phải rửa bát. Đến Red cũng luống cuống ném bóng ra cho Charizard tiến hóa Mega để không phải về chót. Người dân Galar nhìn tám vệt mây trắng rạch ngang bầu trời và mỉm cười: tương lai của thế giới Pokémon đấy ư.
Truyện có điểm trừ. Thế giới ở đây tàn nhẫn và thực tế hơn anime rất nhiều, có những đoạn đen tối mà fan quen không khí trong trẻo sẽ thấy khó chịu. Hạ Ngạn là nhân vật chính xám, tự nhận trong xương tủy mình là ác nhân, từng làm việc cho những phe mà người đọc không ngờ tới, nên ai thích kiểu nhân vật chính chính trực như Satoshi sẽ khó đồng cảm. Truyện dài và chương nào cũng dài, nhiều đoạn phân tích chỉ số, cơ chế chiêu thức, luận văn nghiên cứu khá kỹ thuật, nửa đầu vì thế đi khá chậm.
Nhưng nếu bạn yêu Pokémon và từng nghĩ thế giới ấy không thể toàn màu hồng, thì đây là một bộ truyện đáng đọc, vừa thật vừa ấm. Nó bắt đầu bằng một cậu bé chết đói trong hẻm, trong tay là quả bóng chứa một con Weedle mà không Huấn Luyện Gia nào thèm nhìn, và đi đến tận nơi một nhóm quán quân cãi nhau xem ai phải rửa bát. Khoảng cách giữa hai điểm ấy là cả một đời người ở tầng đáy học cách đứng thẳng.



