Chương 142:

Cốm

Năm nay h-ạn h:

án kéo dài, mưa ít hơn mọi năm nên lúa trổ bông muộn.

Đáng lẽ tầm này ngoài đồng đã lác đác có vài nhà gặt lúa, vậy mà phóng mắt ra xa vẫn chỉ thấy một màu xan!

nhạt trải dài.

Lúa đã trổ bông, hạt lúa vẫn còn non, đám nào sóm nhất cũng phải mười ngày, nửa tháng nữa mới có thể gặt.

Ruộng chưa chín, thóc chưa về bồ, nhiều nhà trong xóm đã bắt đầu lo cái ăn, đành ra đồng cắt trước một ít lúa non mang về làm cốm, vừa chống đói, vừa đổi bữa.

Đã 5-6 năm rồi ba Quốc mới lại ở nhà trước mùa gặt.

Thấy người ta lục đục làm cốm, mẹ Quốc cũng nổi hứng, đi cắt một ít lúa nếp về làm cho cả nhà ăn.

Bà Dung cắt chừng hai bó lúa nếp nhỏ, vừa đủ làm một mẻ cốm.

Thời này chưa có máy tuốt, mà lúa xanh thì tuốt cũng không được.

Đập nhẹ thì hạt không.

rơi, đập mạnh lại làm hạt non vỡ nát.

Vì thế chỉ còn cách tách thủ công.

Mẹ Quốc ngồi bên hiên, đặt cái nia trước mặt, kẹp từng bông lúa vào một mắt tre rồi kéo nhẹ tay.

Hạt lúa non theo đó rơi xuống nia, chỗ nào còn mắc thì dùng tay lọc lại lần nữa.

Quốc ngồi bên phụ, ở kiếp trước cậu chẳng nhớ lần cuối ăn cốm là khi nào, chỉ biết là từ hồi còn rất nhỏ hồi tiểu học, sau này bận rộn mẹ không làm cốm, mà lớn lên cậu cũng gần như quên đi món này, già hơn một chút thời gian dư giả, tiền tài rủng rỉnh thì lại phải kiêng đồ ngọt, đồ từ gạo nếp, vì lý do sức khỏe.

Đây là lần đầu cậu được ngồi tách hạt lúa thủ công, ngửi trực tiếp mùi lúa mới.

một cảm giác thanh mát theo mũi đi vào bên trong cơ thể, khoan khoái như một liểu thần dược.

Được mẹ tự tay làm cốm cho ăn là một cảm giác rất phấn khích như muốn nhảy cẳng lên.

Phần rơm sau khi tách hạt được gom lại, đem phơi khô, để dành làm chổi quét nhà, không thứ gì bị bỏ phí.

Hạt lúa non tách xong được đem đi nấu chín nguyên hạt.

Khi nổi lúa sôi lên, mùi thơm dịu của lúa non bắt đầu lan khắp gian bếp.

Nấu vừa tới, mẹ Quốc đổ lúa ra rổ cho ráo nước rồi đem chia làm 2 mẻ, rang trên chảo Lúc này mùi thơm trở nên nồng nàn hơn hẳn, từ mùi lúa non xanh chuyển sang một mùi thơm rất riêng, vừa bùi vừa ngọt, chỉ cần ngửi là biết đang làm cốm, không thể lẫn với bất kỳ mùi nào khác.

Rang xong, lúa được để nguội rồi mới cho vào cối giã.

Phần việc này thì ba Quốc sẽ làm.

Mỗi nhịp chày nện xuống nghe thình thịch đều tay.

Giã vừa đủ để hạt dẹt ra, không nát, rồi đem sàng như sàng gạo.

Vỏ trấu bay lên, hạt cốm xanh dẻo nằm lại.

Công đoạn này phải làm cẩn thận, nếu mạnh tay quá là hạt sẽ bị nát vụn.

Cuối cùng, cốm được cho vào hấp cách thủy, đảo qua vài lần cho chín đều, giống như khi đồ xôi vậy, .

Khi ăn, mẹ Quốc cho thêm đỗ xanh đồ nhuyễn, rắc thêm chút đường.

Thế là có một mẻ cốm thơm lừng.

Đọt này làm được 2 tô, Mẹ Quốc cho vào lá chuối rồi nắn lại trước khi đưa cho hai cha con thưởng thức.

Không chỉ con trẻ thích cốm mà ba Quốc đã lớn rồi cũng muốn được ăn lại mói ăn mà rất lâu rồi mới xuất hiện trong nhà này.

Cốm là món ăn làm rất kỳ công.

Sáng sớm đi cắt lúa, rồi tách hạt, nấu, rang, giã, sàng, hấp.

đến tối mới được ăn.

So với cốm làm sẵn ngoài chợ thì cốm nhà thiếu thốn đủ thứ, hạt không đều, còn lẫn vỏ trấu, gia vị cũng chẳng cầu kỳ.

Nhưng khi đưa lên miệng, vị dẻo ngọt của lúc non, mùi thơm còn vương mùi nắng gió đồng ruộng.

Quốc cắn một miếng, thấy ngon lắm, không chỉ vì hương vị của cốm mà còn vì có cả ba và mẹ ở bên.

Cùng nhau ăn uống trong một căn bếp nhỏ.

Trong xóm, mỗi khi đến mùa làm cốm, lũ trẻ con là những đứa hạnh phúc nhất.

Được người lớn trong nhà làm cho ăn thì đã vui, còn nếu nhà bận bịu, thấy nhọc quá không làm, thì chịu khó mặt dày sang nhà họ hàng hoặc hàng xóm xin một miếng, cho thỏa cơn thèm.

Một bát cốm xanh, đôi khi chỉ có chuối chín hay ít lạc rang ăn kèm, nhưng với bọn trẻ thì đó là cả mộ niềm vui mong ngóng.

Nhà Quốc làm được một nổi cốm, sàng sảy xong xuôi thì được hai tô đầy.

Quốc nhanh tay giành lấy một bát, gói cẩn thận trong lá chuối rồi mang sang nhà Hào.

Nhà Hào không có ruộng nếp, điều kiện lại khó khăn nên rất hiếm khi được ăn cốm.

Trước kia, lúc ba Hào mới mất, nhà cái Mây bên họ hàng còn đem sang cho một ít.

Về sau, con cái lớn dần, không còn nhõng nhẽo đòi quà bánh, mà người lớn thì bận mưu sinh, chẳng ai đủ rảnh rỗi và kiên nhẫn để làm một món cầu kỳ như cốm nữa.

Hai mẹ con Hào thấy Quốc mang cốm sang thì mừng ra mặt.

Mẹ Hào nhận bát cốm, cứ xuýt xoa khen thơm, khen dẻo, bảo lâu lắm rồi nhà mới lại có mùi cốm như thế.

Hào thì ngồi xuống vò một nắm rồi ăn ngay, vừa ăn vừa cười.

-Những ngày này, trăng lên sớm hơn, buổi tối đứng ngoài sân đã thấy vầng trăng lấp ló sau lớp mây mỏng.

Quốc đứng tựa cột hiên, ngước nhìn lên bầu trời, trong đầu đã nghĩ tới chuyện tổ chức Trung thu trong xóm.

Là hội trưởng hội thanh niên, Việc này gần như mặc định rơi vào tay cậu.

Không ai ép buộc, nhưng nếu Quốc không đứng ra lo liệu thì cũng chẳng ai khác chủ động nhận việc.

Tối hôm đó, Quốc mang cốm sang nhà Hào rồi ở lại ngủ bên ấy, vừa để cho ba mẹ cậu có không gian riêng tư, vừa tiện bàn bạc công chuyện.

Hai ngồi ngoài giàn tre, nói chuyện rì rầm trong đêm.

“Năm nay nhà tao vừa xây kho, sửa nhà, lại mua máy cày, hết tiền mất rồi.

Có gì mày ứng trước cho tao được không?

Hào tròn mắt nhìn bạn, hơi ngạc nhiên.

Từ trước tới nay, nó quen với hình ảnh Quốc lúc nào cũng tính toán đâu ra đó, chưa bao giờ nghe cậu than hết tiền.

Nhưng nghĩ lại, trong mấy tháng ngắn ngủi, nhà Quốc xây kho, sửa nhà, mua máy cày, mua tủ lạnh.

từng ấy thứ cộng lại thì tốn kém là phải.

Trong tay Hào vẫn còn khoảng bốn, năm triệu để dành.

“Được thôi, ”

Hào gật đầu, rồi hỏi thêm,

“mà định tổ chức như thế nào, giống năm ngoái hả?

“Chắc năm nay làm đơn giản, Ở trường cũng có Trung thu rồi, kiểu gì bọn nhỏ cũng được liên hoan ngọt.

Ngoài bánh kẹo, tao định nấu thêm nổi chè, rồi đốt lửa nướng khoai.

Đèn Trung thu thì cũng phải làm một cái cho có không khí.

Hai đứa bàn bạc sơ qua, tính toán từng khoản một cho vừa túi tiền.

Vài ngày sau đó, Quốc cùng Hào đi qua từng nhà trong xóm để thu tiền đóng góp của các hộ có con em nằm hội thanh niên.

Mỗi nhà góp một ít, không nhiều, nhưng gom lại cũng đủ mua bánh kẹo, thêm gao nếp nấu chè cho mọi người.

Có nhà đưa tiền rất nhanh, còn động viên hai đứa cố gắng 1o cho tụi nhỏ vui vẻ.

Có nhà thì giữ lại hỏi han đủ chuyện, từ chuyện học hành, làm ăn cho tới chuyện mùa màng năm nay.

Cũng có nhà cười xòa bảo năm nay khó khăn, không có tiền nên chỉ góp ngô và khoai.

Quốc và Hào đều gật đầu cảm ơn, không nề hà, bởi chỉ cần có lòng, Trung thu trong xóm cũng đã ấm áp hơn rất nhiều.

Năm nay, hội thanh niên trong xóm có thêm vài gương mặt mới.

Cái Nguyệt vừa lên lớp 10, được kết nạp cùng với Khánh và Toàn, hai đứa con trai cùng xóm.

Với chúng, cảm giác được vào lớp 10, lại còn được nhập hội chung với đàn anh đàn chị là một chuyện vừa háo hức vừa tự hào, thoát khỏi cái mác con nít.

Cảm giác đó Hào đã từng trải qua, nên nhìn mấy đứa nhỏ cười nói không dứt, cậu cũng thấy quen thuộc.

Khánh và Toàn trước kia học chung cấp hai với Hào, chơi thân với nhau một thời gian dài.

Sau một năm học khác trường, mỗi đứa một ngả, giờ được hội ngộ trong hội thanh niên, tình cảm lại nhanh chóng nối lại.

Thi thoảng, hai đứa lại qua nhà Hào, rủ nhau ra sông câu cá, bắt ốc, lúc thì lên đổi, lên núi bắn chim, mấy trò con trai làng quê chẳng bao giờ chán.

So với trước, Khánh và Toàn nay đều cao lớn hơn hẳn.

Khánh người mảnh khảnh, da trắng, nhìn thư sinh nhưng nhanh nhẹn.

Toàn thì vóc dáng gầy, da ngăm, nhìn qua đã thấy là loại chịu được việc nặng, sức vóc chẳng kém ai trong xóm.

Đặt hai đứa đứng cạnh nhau, mỗi người một vẻ, nhưng đều toát lên cái khỏe khoắn của tuổi mới lớn.

Phía trên tụi nó là bốn anh chị lớp 12, những người mà năm ngoái Quốc đã có dịp ngồi cùng trong buổi Trung thu của xóm.

Nhìn lại danh sách hội viên năm nay, Quốc đếm đi đếm lại cũng chỉ có mười một người, con số khá khiêm tốn.

Mỗi người đóng góp hai chục nghìn, chẳng đáng bao nhiêu, chủ yếu là lấy lệ cho có tỉnh thần chung.

Riêng Hào chủ động bỏ thêm cho đủ 300 nghìn.

Trong đó, một trăm nghìn mua đỗ xanh về nấu chè, hai trăm nghìn còn lại dùng mua đồ ăn vặt như bim bim, bánh kẹo và thêm hai chai nước ngọt cỡ lớn.

Khoai lang thì xin người trong xóm được chục củ, vừa rẻ vừa tiện, lại hợp không khí đốt lửa nướng khoai đêm rằm.

Ngoài mấy thứ đó ra, chỉ còn cái đèn ông sao là phải làm 1 c ái cho có không khí Trung thu.

Quốc và Hào đi ra thị trấn một chuyến, mua đủ bánh kẹo, đỗ xanh, rồi tiện tay mua thêm vài tấm giấy màu và một cây nến mang về.

Đèn ông sao được làm theo cách cũ.

Quốc lấy một đoạn ống nứa, bổ làm năm thanh đều nhau, rồi cố định lại bằng dây.

Tại các điểm giao nhau, cậu cẩn thận buộc thêm vài thanh chắn để khung đèn chắc chắn hơn, dựng lên đã ra hình ngôi sao năm cánh.

Phần khung xong xuôi, chỉ còn việc trang trí cho đẹp.

mắt.

Khoản này, Quốc định nhờ mấy đứa con gái trong xóm phụ giúp.

Cái Nguyệt là người có mắt thẩm mỹ khá tốt, lại khéo tay, nhưng em nó học lớp 10A, xinh xắn nên được vào ban cán sự lớp, đồng thời tham gia đội văn nghệ của trường.

Những ngày cận Trung thu, Nguyệt phải lên trường tập dọt liên tục, thời gian gần như kín hết, không có thời gian phụ được.

Việc trang trí, Quốc và Hào tự làm cũng xong, nhưng cậu vẫn muốn có không khí tập thể, nên sang nhờ cái Mây và chị Linh.

Cái Mây nghe vậy thì đồng ý ngay, chẳng nề hà gì.

Riêng chị Linh thì có phần chần chừ.

Từ ngày vào lớp 12, chị giữ khoảng cách hơn với nhóm của Quốc, không còn vô tư như trước.

Có lẽ vì đang học năm cuối, trong lòng chị Linh đã bắt đầu lo nghĩ nhiều thứ.

Học xong rồi sẽ đi làm xa hay ở nhà lấy chồng, những lựa chọn mà con gái vùng quê ngày ấy sớm muộn g cũng phải đối mặt.

Phần lớn con gái trong xóm thường lấy chồng sớm, hiếm ai ở nhà quá một hai mà vẫn còn độc thân.

Mỗi ngày trôi qua, quãng đời học sinh lại ngắn thêm một chút, nên chị Linh không còn tâm trạng chạy nhảy, cười đùa như mấy đứa em nhỏ.

Dù vậy, khi Quốc sang nhờ, chị cũng không tiện từ chối.

Chị qua phụ cái Mây, cùng nhau cắt dán giấy màu, bọc khung đèn cho kín.

Vừa làm, hai người vừa nói chuyện phiếm vài câu, chủ yếu là những chuyện vụn vặt trong xóm, học hành, mùa màng.