Lên sóng ở vùng nông thôn, khái niệm

"bạn bè"

thường không rạch ròi như đứa trẻ thành phố được ba mẹ lựa chọn từng môi trường để kết giao.

Trẻ con quê, cứ đứa nào sàn sàn tuổi nhau, nhà sát rào là tự động chơi chung thành bầy sáo đá.

Thế nhưng, với cái bản tính nhút nhát, thích nằm ườn một chỗ trốn tránh sự ồn ào như tôi, việc tụ tập đánh trận giả hay tắm sông là một cực hình.

Tôi không có một nhóm bạn theo kiểu bầy đàn.

Nhưng tôi lại may mắn sở hữu một người bạn duy nhất, một đứa trẻ bám theo tôi như hình với bóng suốt những năm tháng chập chững lớp một, lớp hai ở mái trường làng.

Nó tên là Tuấn – thằng nhóc nhà sát vách, cách cổng nhà tôi đúng một rặng cúc tần xen kẽ dăm cây bòng thân gai góc.

Nếu xét theo vai vế họ hàng xa bắn đại bác chín ngày không tới của làng, Tuấn phải gọi tôi là

"anh"

, dù hai đứa sinh cách nhau chưa tới mấy tháng và học chung cùng một khối, một lớp.

Trái hẳn với làn da trắng bóc và vẻ yểu điệu mềm oặt của tôi, Tuấn là phiên bản tiêu chuẩn của mọi đứa trẻ nông thôn Bắc Bộ:

nước da ngăm đen bóng loáng, đầu tóc luôn cắt cua sát da đầu để lộ những vệt sẹo mờ do nghịch dại ngã cụng đầu vào đá.

Nó nhanh nhẹn, lém lỉnh, nụ cười hở những chiếc răng sún đen sì nhưng lại đầy vẻ hào sảng, chân chất.

Có lẽ, sự đối lập về ngoại hình và tính cách lại trở thành thỏi nam châm gắn kết hai đứa với nhau.

Mẹ tôi rất yên tâm khi thấy tôi chơi với Tuấn, vì bà nghĩ thằng cu đen nhẻm, gan lì kia sẽ

"bảo kê"

cho tôi khỏi bị những đứa loi choi khác ngoài xóm bắt nạt bờ giậu.

Thực tế thì Tuấn không hẳn là vệ sĩ của tôi.

Nó là người dẫn đường, là chiếc la bàn đưa tôi thoát khỏi sự thu mình ngột ngạt ở góc sân nhà.

Tuổi thơ của tôi vào những năm học lớp một, lớp hai chưa có máy tính bạt ngàn, không gian điện thoại thông minh, cũng chẳng có đồ chơi chớp đèn đắt tiền.

Thế giới giải trí duy nhất là cái Tivi đít lồi chiếu dăm ba bộ phim Tây Du Ký rập khuôn mỗi buổi tối.

Còn ban ngày, đặc biệt là những buổi chiều rảnh rỗi không phải đến lớp, cả không gian làng quê rộng lớn mới thực sự là sân khấu chính.

Mỗi chiều buông, khi cơn nắng nực của mùa hè bắt đầu tắt lửa, nhường chỗ cho gió nồm nam thổi lồng lộng qua những ngọn tre uốn cong như lưỡi liềm, tiếng hót chim sâu lích chích chuyền cành, Tuấn sẽ xuất hiện ở khe hở của bờ rào dâm bụt.

Nó thò cái đầu cua đen thui sang, ngoắc ngoắc tay và gọi khẽ:

"Anh An!

Đi dò hang dế không?"

Chẳng chờ tôi gật đầu, nó tự xẻ rào vạch lá chui toạc sang sân nhà tôi, kéo tuột tôi ra ngoài.

Ban đầu, tôi rất ngại ngùng.

Nỗi sợ bùn đất, sợ dính bẩn vào quần áo, sợ tiếng chó sủa nhà mụ hàng xóm bên kia đồi làm chùn chân tôi.

Nhưng Tuấn có cái cách thuyết phục thật kỳ lạ.

Nó không ép uổng, nó cứ đi trước, làm những thứ tôi chưa từng làm rồi quay lại nhăn nhở cười vẫy tôi chạy theo.

Lâu dần, dưới sự lôi kéo kiên trì của thằng

"em họ"

, lòng tò mò trong tôi chiến thắng rào cản nhút nhát.

Chúng tôi bắt đầu những cuộc phiêu lưu vô định.

Hai đứa tôi, một trắng trẻo ẻo lả như con gái, một đen nhẻm rắn rỏi như chú chồn đất, ngày ngày sóng bước lang thang khắp nẻo đường làng.

Chúng tôi đi dọc theo bờ kênh mương máng, cắm cúi tìm những con niềng niễng, con cà cuống nổi lềnh bềnh trên mặt nước bèo tấm xanh rì.

Có những lúc hai đứa ngồi xổm hàng giờ liền bên ụ đất ở góc ruộng mấp mô, chỉ để dùng một ngọn cỏ gà ngoáy ngoáy mồi những con dế cụ nằm sâu trong tổ, nghe tiếng gáy rin rít hòa cùng âm thanh rì rào của đồng lúa.

Tôi đi theo Tuấn, bám vào gấu áo nó mỗi khi phải lội qua cái mương nước sâu đến bắp chân.

Đôi bàn chân trắng trẻo của tôi chẳng mấy chốc cũng lấm lem váng phèn, móng chân kẹt đầy bùn đen sực mùi bùn ải.

Lạ lùng thay, trong mắt tôi vốn thờ ơ lạnh nhạt với thế giới, những buổi lang thang đó lại mang một sắc thái riêng biệt:

Không ồn ào lộn xộn, tự tại và tự do.

Những người lớn ở đình làng hay ra đồng buổi chiều thường ngạc nhiên khi thấy hình dáng cọc cạch của hai đứa tôi lầm lũi đi với nhau.

Họ cười khà khà trêu:

"Thằng An công chúa dạo này cũng lặn lội gớm nhỉ!

Không khóc nhè đòi mẹ nữa à?"

Nhờ có sự bảo bọc và tính chất vô định của Tuấn, tôi dường như học được cách lướt qua những lời trêu ghẹo đó, một cách thản nhiên và vô cảm.

Đôi khi, để thay đổi bầu không khí, Tuấn thường bày ra những trò giải trí

"hạng nặng"

mà cái đầu nhút nhát của tôi cả đời cũng chẳng dám nghĩ tới.

Đỉnh điểm là một buổi chiều mưa phùn lất phất của mùa xuân, cả nhà bận túi bụi xới gốc cây ngoài đồng, tôi và nó ở nhà giữ cửa.

Chán nản việc bắn bi vào lỗ đất bị tịt do ngập nước, Tuấn chạy tót vào bếp nhà tôi, lúc trở ra trên tay nó cầm một hộp quẹt diêm Thống Nhất và vài cái móc quần áo bằng nhựa cứng.

"Trò này hay lắm, chơi không?"

– Nó thì thầm, nụ cười sún răng lóe lên ranh mãnh.

Tôi ngó gật đầu.

Thế là hai đứa kéo nhau thụt lùi vào góc xó kẹt phía gầm giường.

Tuấn châm lửa đốt phần cổ nhựa của cái móc phơi quần áo.

Khi nhựa bắt lửa, nó sẽ chảy tứa ra thành từng giọt chất lỏng cháy rần rật.

Chúng tôi lấy một cái bát sành sứt mẻ đựng đầy nước lạnh, đặt ngay bên dưới.

Giọt nhựa cháy vừa nhỏ tỏm xuống bát nước là phát ra những tiếng

"xèo.

xèo.

.."

đã tai, kèm theo từng đợt khói khét lẹt, khét đến buốt cả sống mũi nhưng lại kích thích sự hưng phấn kỳ lạ của lũ trẻ con.

Chúng tôi hì hục đốt móc này đến chiếc móc khác, say sưa ngắm nhìn nhựa nóng lạnh co rúm lại thành những hình thù vặn vẹo dưới đáy bát.

Trò chơi

"xèo xèo"

đầy cuồng nhiệt đó chấm dứt hụt hẫng khi mẹ tôi đột ngột đi làm đồng về sớm.

Bà ngửi thấy mùi nhựa khét nồng nặc bốc ra từ buồng ngủ.

Bắt quả tang tại trận con trai quý tử cùng thằng nhóc hàng xóm đang hun khói cả chăn màn tươm tất, mẹ tôi giận lôi đình.

Tuấn tinh ranh, vừa thấy bóng mẹ sừng sững ở cửa là lách cái rẹt qua khe hẹp chui thẳng về nhà, bỏ mặc tôi đứng chết trận với chứng cứ phạm tội rành rành trên tay.

Khỏi phải nói, đó là một trong những trận đòn roi mây nát mông đầu tiên và tàn nhốc nhất mà tôi từng được nếm trải từ mẹ.

Mẹ quất từng dóng roi bỏng rát xuống thịt non, miệng không ngừng mắng việc có thể gây cháy nhà cháy cửa.

Đau điếng, tôi khóc gào lên thảm thiết cầu xin, tiếng khóc tru tréo vẫn là kịch bản quen thuộc của thằng bé An ẻo lả sợ roi vọt.

Thế nhưng, như một sự rạch ròi đến mức đáng sợ đang lớn dần trong tôi.

Tiếng khóc lúc ấy chỉ là sự đáp trả về mặt thể xác và bản năng để làm hài lòng quy trình của một đứa trẻ bị đánh.

Khi đêm buông xuống, lén lấy tay xoa xoa những lằn roi sưng tấy, nước mắt khô ráo lại trên má, tôi chẳng màng hối hận, cũng không cắn môi trách móc thằng bạn hàng xóm lừa lọc bỏ rơi mình.

Tôi nhắm mắt, đầu óc phẳng lặng như mặt hồ không gợn sóng, vô niệm trước cả lỗi lầm của chính bản thân.

Sau trận đòn, tôi vẫn tỉnh rụi cùng Tuấn đi chơi.

Không dỗi hờn, không nhắc lại chuyện cũ.

Mọi vấp váp hay trừng phạt trên đời lọt vào thế giới quan của tôi tựa như gió vụt qua tai.

Tuấn vẫn là chiếc cầu nối giữ tôi lại chút gì đó dính líu với thế giới, dẫn tôi tiến về những vùng lãnh địa xa xôi, cấm kỵ và hoang dại hơn của cái làng quê đầy bí ẩn.

Nơi chứa đựng những góc khuất vừa ma mị lại vừa đẹp rực rỡ dưới lớp bùn đất, điển hình là mảnh vườn um tùm của người đàn bà đơn độc mà bọn trẻ trong làng gọi là:

"Cô Gái Càn"