Sương sớm phủ kín cánh đồng sau làng.

Một lớp hơi nước mỏng lơ lửng trên mặt ruộng nứt nẻ, khiến cả vùng đất như chìm trong một màu xám nhạt, lạnh và tĩnh lặng.

Dạ Thiên bước chậm trên bờ ruộng.

Chiếc giỏ tre cũ quen thuộc đung đưa nhẹ trong tay cậu.

Mỗi bước chân đều cẩn thận, gần như không phát ra tiếng.

Ánh mắt cậu vừa nhìn xuống đất, vừa quan sát quanh những bụi cỏ khô — nơi chuột thường đào hang hoặc những cây dại có thể ăn được.

Xa xa trên cánh đồng, vài người trong làng cũng đang cúi mình.

Có người nhổ cỏ dại.

Có người dùng que gỗ đào rễ cây.

Có người lật từng mảng đất khô, hy vọng tìm được vài con côn trùng nhỏ.

Không ai nói chuyện.

Chỉ có tiếng đất khô bị lật lên… và tiếng gió sớm lướt qua cánh đồng.

Trong nạn đói, lời nói dường như cũng trở nên dư thừa.

Dạ Thiên dừng lại trước một chiếc bẫy đặt dọc bờ ruộng.

Chiếc vòng dây đã siết lại.

Một con chuột đồng nhỏ mắc kẹt trong đó, thân mình run nhẹ, gần như đã kiệt sức.

Cậu cúi xuống, tháo vòng dây ra.

Con chuột yếu ớt giãy một cái rồi nằm im.

Dạ Thiên bỏ nó vào giỏ tre.

Chiếc giỏ khẽ động, phát ra tiếng sột soạt rất nhẹ.

Chỉ một con chuột thôi…

Nhưng trong những ngày như thế này, đó đã là một điều may mắn.

Khi cậu trở về nhà, mặt trời mới vừa nhô lên khỏi hàng tre ở đầu làng.

Ánh sáng yếu ớt chiếu lên mái nhà tranh cũ kỹ.

Mẹ cậu đang ngồi trước hiên, hai tay ôm đầu gối.

Bên cạnh là một nắm rau dại nhỏ vừa hái được ngoài bờ ruộng.

Nghe tiếng bước chân, bà ngẩng đầu lên.

“Hôm nay… có được gì không con?

Giọng bà rất nhẹ.

Dạ Thiên đặt chiếc giỏ tre xuống và mở ra.

Con chuột đồng nằm gọn bên trong.

Ánh mắt mẹ cậu dịu lại đôi chút, nhưng sự lo lắng vẫn còn rõ trên gương mặt gầy gò.

“Chỉ thế này… chắc cũng chỉ đủ nấu thêm chút cháo thôi.

Bà nói rất khẽ, như thể sợ chính mình nghe thấy.

Trong bếp, em gái nhỏ của cậu đang ngồi co ro bên cạnh bếp tro.

Con bé gầy đến mức hai cổ tay chỉ còn nhỏ như cành cây khô.

Quần áo rộng thùng thình treo trên thân người bé xíu.

Thấy Dạ Thiên bước vào, đôi mắt nó sáng lên một chút.

“Anh… hôm nay mình có thịt hả?

Dạ Thiên khẽ xoa đầu nó.

“Ừ.

Có một chút.

Con bé im lặng một lúc.

Rồi nó hỏi rất nhỏ, giọng ngập ngừng:

“Anh ơi… khi nào thì hết đói?

Câu hỏi ấy khiến cả căn nhà chợt lặng đi.

Mẹ cậu đang rửa rau dại bên chậu nước cũng khựng tay lại.

Tiếng nước nhỏ xuống đất nghe rõ mồn một.

Dạ Thiên nhìn em gái.

Cậu không biết phải trả lời thế nào.

Bên ngoài, gió sớm thổi qua mái nhà tranh, làm những sợi rơm khô phát ra tiếng sột soạt khe khẽ.

Một lúc sau, cậu mới nói:

“Rồi sẽ hết thôi.

Giọng cậu rất nhẹ.

Không ai biết điều đó có thật hay không.

Một lúc sau, nồi cháo loãng được đặt lên bếp.

Chỉ một nắm gạo nhỏ.

Thêm nắm rau dại.

Và con chuột đồng được chặt ra thành nhiều miếng rất nhỏ.

Nước sôi lăn tăn.

Mùi cháo nhạt dần lan ra khắp căn nhà.

Ba người ngồi quanh chiếc nồi nhỏ.

Mỗi người một chiếc bát.

Cháo loãng đến mức nhìn thấy đáy bát.

Em gái cậu cầm bát cháo nóng trong tay, thổi rất lâu rồi mới bắt đầu ăn.

Con bé ăn từng thìa rất nhỏ.

Chậm… rất chậm.

Chậm đến mức gần như không muốn nuốt.

Như thể nó sợ rằng nếu ăn nhanh quá…

bữa ăn sẽ kết thúc.

Dạ Thiên nhìn em gái.

Trong lòng cậu bỗng nhói lên.

Buổi trưa hôm đó, khi đi ngang con đường đất dẫn ra đầu làng, Dạ Thiên chợt khựng lại.

Một ông lão nằm bên vệ đường.

Thân thể gầy gò co quắp.

Đôi mắt đã nhắm.

Không có ai đứng quanh.

Không có ai khóc.

Chỉ có vài người đi ngang qua, nhìn thoáng một cái… rồi lặng lẽ bước tiếp.

Trong những ngày này…

Cái chết dường như đã trở thành một điều quá quen thuộc.

Dạ Thiên đứng nhìn một lúc.

Rồi cậu cúi đầu rất khẽ.

Sau đó tiếp tục bước đi.

Chiều hôm đó, ở đầu làng có một gia đình đang thu dọn đồ.

Họ chỉ có vài chiếc bao vải cũ và một cái gùi tre.

Người đàn ông trong nhà nói với mấy người hàng xóm đứng gần đó:

“Ở đây cũng chẳng còn gì ăn nữa…”

Ông ngập ngừng một chút rồi nói tiếp.

“Chúng tôi lên vùng núi thử xem… may ra còn gì đó.

Không ai ngăn họ.

Ai cũng hiểu.

Ở lại hay rời đi…

đều là đánh cược với số phận.

Khi mặt trời sắp lặn, cả gia đình ấy lặng lẽ rời khỏi làng.

Bóng họ kéo dài trên con đường đất.

Nhưng không phải mọi thứ đều u ám như vậy.

Ở bờ ruộng phía sau làng, vài đứa trẻ đang ngồi xổm quanh một cành tre.

Một cậu bé lớn hơn đang cẩn thận buộc dây thừng thành vòng.

Đó là cách làm bẫy chuột mà Dạ Thiên từng chỉ.

“Buộc thế này hả?

Một đứa hỏi.

“Ừ… rồi đặt ngay chỗ chuột hay chạy.

Đứa kia trả lời.

Những chiếc bẫy đơn giản bắt đầu xuất hiện nhiều hơn dọc bờ ruộng.

Không ai nói lớn điều đó.

Không ai tuyên bố rằng mọi thứ sẽ khá hơn.

Nhưng trong ngôi làng nhỏ đang dần kiệt sức vì đói…

mọi người bắt đầu học lại một điều rất đơn giản.

Cách để sống sót.

————————